Column: Wat bereiken we eigenlijk met politiek correct activisme?

Opeens was daar weer zo’n berichtje op verschillende nieuwssites wat me m’n voorhoofd deed fronsen: het bordspel ‘Kolonisten van Catan’ heet voortaan kortweg: ‘Catan’. Belangrijkste reden voor deze opmerkelijke naamswijziging, na ruim 20 jaar zeer succesvolle verkoop onder de oude naam, zou de verovering van de internationale markt zijn, aldus reageerde uitgever 999 Games. Zo werd razendsnel gepoogd de ontstane ophef en verontwaardiging naar aanleiding van de eerdere verklaring voor de naamswijziging – de nare bijsmaak van het woord kolonisten – in de kiem te smoren. En passant kregen de media er nog van langs, zij zouden zich in de berichtgeving over de naamswijziging schuldig hebben gemaakt aan stemmingmakerij. Bovendien was de naam al eerder stilletjes gewijzigd, na een jarenlange interne discussie, aldus een woordvoerder.

 

Opmerkelijk genoeg wordt het spel in de eigen webwinkel van 999 Games nog wel aangeprezen als de ‘Kolonisten van Catan’. De meeste mensen kennen het populaire product immers onder de oude naam, of zelfs kortweg als ‘Kolonisten’ en voor de vindbaarheid op het web via zoekmachines is vermelding van die oude naam voorlopig essentieel. Begrip voor mensen die politieke correctheid hoog in het vaandel hebben is één ding. De morele verontwaardiging wordt kennelijk niet zo oprecht gedeeld door het bedrijf dat het de commercie in de weg mag zitten, maar dat terzijde.

 

Deze naamswijziging is het zoveelste voorbeeld uit een lange reeks waarbij historische figuren met een beroep op de huidige maatstaven postuum uit de geschiedschrijving zouden moeten worden geschrapt, literatuur, kinderboeken en stripboeken moeten worden herschreven met een 21ste-eeuwse bril op, producten van een nieuwe naam moeten worden voorzien om tegemoet te komen aan de hedendaagse overgevoeligheid en langdurige tradities hardhandig om zeep moeten worden geholpen omdat aan alle lange tenen recht moet worden gedaan.

 

Aan de vele discussies en aanpassingen die direct te herleiden zijn tot politieke verontwaardiging lijkt geen einde te komen. Recent verwijderde Heineken nog een reclame die in Amerika zeer slecht werd ontvangen. Het zinnetje ‘sometimes lighter is better’ – verwijzend naar Heineken light bier met minder alcohol en minder calorieën – werd, mede door de gekozen combinatie van acteurs, geïnterpreteerd als racistisch. De light variant van het populaire biertje passeerde op weg naar een blondine drie Afro-Amerikaanse acteurs en dat was voldoende om de racisme-kaart te trekken.

 

Een ouderwets verkleedpartijtje rondom het thema het Wilde Westen, waarbij kinderen verkleed als cowboy of indiaan naar Tivoli/Vredenburg konden komen voor een muziekfestival, blijkt ook al niet voor herhaling vatbaar. Tegenstanders zagen er een kwalijke vorm van racistische stereotypering in, reden genoeg voor de directie om deze activiteit voortaan niet meer in de programmering op te nemen. Kinderen worden sowieso in toenemende mate geconfronteerd met de onbegrensde gevoeligheid die volwassenen de laatste tijd aan de dag leggen ten aanzien van stereotypering. Niet alleen gevoeligheden op gebied van rassendiscriminatie of een historische faux pas als kolonialisme zijn aanleiding tot het schrappen van producten of activiteiten, ook alles wat riekt naar gender-stereotypering wordt direct gekapitteld.

 

De overdreven hang naar politiek correct gedrag verdeelt het land in twee kampen. Enerzijds de mensen die vinden dat er terecht eens wat wordt gedaan aan alle vormen van stereotypering en al te lichtzinnig gebruik van ‘foute’ begrippen, anderzijds de mensen die dit afwijzen als mateloos overdreven en in reactie juist volharden in het gebruik van alles wat verdacht wordt gemaakt. Een beetje discussie is nooit weg, maar het is zo schrijnend dat dit overdreven politiek correct activisme geen soelaas biedt voor de daadwerkelijke problemen. In 2005 wijzigde de naam negerzoenen in Buys zoenen, het was een van de eerste zichtbare effecten van politiek correct activisme. Inmiddels lijkt de naam negerzoen wat weggeëbd uit het collectieve geheugen, maar wat heeft deze symbolische maatregel ons verder gebracht? Bar weinig.

 

Het lijkt heel sympathiek dat hele volksstammen moord en brand schreeuwen bij alles wat conform de huidige maatstaven niet door de beugel zou kunnen, maar dergelijke symboolpolitiek lost niets op. De naamswijziging van ‘Kolonisten van Catan’ naar ‘Catan’ verandert niets aan het feit dat er kolonialisme is geweest noch aan het feit dat dit vandaag de dag tot problemen leidt op de Westelijke Jordaanoever. Het zo genderneutraal mogelijk benaderen van kinderen creëert niet opeens een generatie die het minder vreemd zal vinden – of zelfs volstrekt normaal – dat sommige mensen niet in het doorsnee plaatje passen waar de overgrote meerderheid van de bevolking wel in past. Het uitbannen van zwarte piet, cowboys, indianen, Kuifje of Lucky Luke maakt onze kinderen niet opeens wezenlijk anders. Stop nu eens met die nutteloze symboolpolitiek en doe iets aan de echte problemen.

 

Fleur de Beaufort is historica en wetenschappelijk medewerker van de Teldersstichting.

Alleen abonnees kunnen mee debatteren. Word abonnee!
    Georg Kellersmann

    11 april 2018

    De vraag is hoe bereiken we dat dit politieke activisme (ik wil het met opzet niet het stempel correct geven) wordt ge-deactiveerd? De praktijk heeft al nadrukkelijk bewezen dat deze ‘correcte activisten’ niet voor rede vatbaar zijn.

    Alleen betalende gebruikers kunnen mee debatteren.