Column: Is de nieuwe Franse president wel zo fris?

Met Emmanuel Macron als president gaat er een nieuwe wind in Frankrijk waaien, juichten zijn aanhangers en eurocraten in koor. Er werd verwezen naar zijn leeftijd. Maar betrekkelijke jeugdigheid geeft geen garantie voor nieuwe goede ideeën. Macron zou een liberaal zijn, zo wordt voorts gezegd. Zeker is dat Frankrijk gebaat zou zijn bij een meer liberale koers. Maar gaat Macron zo’n koers werkelijk inslaan? Eerst zien, dan geloven. In de Franse politiek is een liberaal immers een nóg zeldzamer fenomeen dan bescheidenheid.

 

Indertijd werden Chirac en Sarkozy bij hun verkiezing in 1995 respectievelijk 2007 ook als ‘liberaal’ aangekondigd. Maar de Franse traditie van étatisme – vertrouwen op de almachtige staat – is hardnekkig. Geen van beiden bleek bij de proef op de som inderdaad een liberaal te zijn. Macron heeft aangegeven in geval van aanbestedingen Europese bedrijven te willen voortrekken op andere bedrijven. Van vrijhandel heeft hij dus alvast geen kaas gegeten. In Nederland is hij wel als een soort D66’er omschreven. Dat klopt blijkbaar: net als D66 afficheert hij zich graag als sociaal-liberaal, zonder enig benul te hebben wat dit betekent.

 

Zo mogelijk verontrustender is dat hij in een ander opzicht eveneens veel met D66 gemeen lijkt te hebben: Macron schijnt een ongeremde eurofiel te zijn. Hij vindt dat de EU moet hervormen. Dat zijn veel burgers met hem eens. Maar waar de gewone burgers veelal willen dat de EU haar bemoeizucht intoomt, hoopt Macron deze uit te breiden. Hij is voorstander van Europese belastingen, met Europese ministers van Financiën en Economische Zaken. En hij wil eurobonds in de eurozone, niet te vergeten.

 

Nieuwe ideeën? Dit zijn erg traditionele Franse beleidsdoelstellingen. Een superstaat naar Frans model, maar dan op Europese schaal. Indien de voorstellen van Macron voor de EU zouden worden overgenomen kan de Franse staat rustig doorgaan met het aan de laars lappen van de begrotingsregels, die een maximumtekort van 3% voorschrijven. Parijs schendt deze regels nu al dertien opeenvolgende jaren, met openlijke goedkeuring van haar marionet Juncker. Via Europese belastingen en eurobonds kan de Franse regering haar gat in de hand behouden, want dat wordt dan voortaan ‘gevuld’ door de belastingbetalers uit Duitsland, Nederland en andere landen die hun economie wèl hebben hervormd.

 

Marine le Pen zei in het onderlinge verkiezingsdebat dat Frankrijk de komende vijf jaar hoe dan ook door een vrouw zal worden geregeerd: door haarzelf of via Macron door Merkel. Door op de dag van zijn beëdiging naar Berlijn te vliegen heeft Macron de indruk gewekt inderdaad bij Merkel instructies te zijn gaan halen. Of weet hij, nog veel erger voor ons, Merkel voor zijn Europese plannen te spannen? Indien de Duitsers uit een verkeerde vorm van schuldbewustzijn daaraan toegeven, gaat het op andere noordelijke eurozone-landen aankomen hun poot strak te houden. Toegeeflijkheid op dit vlak zal de burgers in noordelijke EU-landen vreselijk duur komen te staan.

 

Dit zou bovendien nare politieke gevolgen kunnen krijgen. Want als de hervormingen in de EU naar het plan van Macron – en dus conform de dromen van D66 en GroenLinks – daadwerkelijk tot stand komen, zullen de rapen vroeg of laat gaar worden. Een reactie van burgers in noordelijke EU-landen kan dan haast niet uitblijven. Of de boemerang komt over vijf jaar in Frankrijk zelf terug. Le Pen hoeft al met al de handdoek nog geenszins in de ring te werpen. Mocht Macron zijn gang kunnen gaan, dan zou zij in 2022 wel eens in een door hem gespreid bed kunnen stappen. Macron streeft naar meer eenheid in de Europese Unie. Het behoud van de EU is echter juist bij het falen van zijn Europese plannen gebaat. Een nog sterker Brussel aangestuurd door de lange arm van Parijs zal immers gegarandeerd als een krachtige splijtzwam fungeren.

 

Patrick van Schie is historicus en directeur van de TeldersStichting. Deze column is eveneens verschenen op de website van het Dag

Jouw reactie...