Column: De gender-neutrale kruistocht ontmenselijkt

‘Dames en heren, …’. Een aloude manier om te beginnen met een mededeling voor een groter publiek. Een gebruik dat in ieder geval al stamt van voor de eerste feministische golf, die dus niet nodig was om dames voor te laten gaan. En tevens een verheffende manier om een publiek toe te spreken dat één op één bekeken niet louter uit ‘dame’ of ‘heer’ bestond, maar ook uit mensen die zich minder wisten te gedragen.

 

Het mag niet meer, zó mensen toespreken, althans niet in de London Underground. Het personeel daar kreeg deze maand opgedragen om mededelingen niet langer te openen met ‘Ladies and gentlemen’ maar met ‘Hello everyone’. Van beschaving naar verplatting. En de reden? Er zijn mensen die zich niet met één bepaald geslacht kunnen identificeren, en die zouden zich door de traditionele manier van toespreken beledigd kunnen voelen.

 

Meestal wordt daarbij op transgenders gewezen: mensen die als man zijn geboren maar zich vrouw voelen, of juist andersom. De gedachte dat je deze mensen met een geslachtsneutrale benadering zou helpen – of dat nu is met ‘Hello everyone’ dan wel met geslachtsneutrale toiletten – verbaast mij. Wie bijvoorbeeld als jongetje ter wereld is gekomen maar liever vrouw wil zijn, en daarbij bereid is zo ver te gaan om vreemde hormonen in te nemen en zelfs een nogal ingrijpende geslachtsoperatie te ondergaan, zal uiteindelijk naar ik aanneem toch het liefste als vrouw worden herkend en erkend. Niets ergers dunkt mij in zo’n geval dan ergens tussenin te blijven steken. Je zou zeggen dat door deze mensen níet als lid van een van beide geslachten aan te spreken, je ze het allerergst beledigt.

 

Maar een kleine minderheid binnen de minderheid van transgenders schijnt zich man noch vrouw te voelen en dat zo te willen houden. Zij moeten nu kennelijk de norm worden. Ja, zo groot is de hekel in sommige kringen aan de primaire neiging om mensen als jongen of meisje, man of vrouw te identificeren dat de kruistocht voor gender-neutraliteit in Groot-Brittannië ook op reclames wordt gericht. Volgens de Britse variant van de Reclame Code Commissie behoren reclames te worden verboden die aan vrouwen typische, of stereotype, vrouwelijke eigenschappen of gedragingen toeschrijven en aan mannen typische, of stereotype, mannelijke eigenschappen of gedragingen. Reclames bijvoorbeeld waarin meisjes dromen van een mooie, roze jurk of waarin mannen figureren die in de keuken steevast aangebrande misbaksels maken, zouden voortaan uit den boze moeten zijn.

 

Nog nooit heb ik mij bij het zien van een reclame van de laatstgenoemde categorie beledigd gevoeld, of geremd om een avondmaaltijd te bereiden. Ik kan vrij aardig koken – ik zeg het niet zelf, maar het wordt mij door mijn omgeving verzekerd – en de beste koks – waartoe ik mijzelf niet reken – zijn (vooralsnog) vaker man dan vrouw. Net zo min hoeft een van de vele meisjes die liever in een oude broek bomen beklimt en ravot, zich geschoffeerd te voelen door een reclame over een roze jurk. Indien die reclames echter helemaal nergens en op niemand zouden slaan, zouden ze ook niet aanslaan en vanzelf niet meer worden gemaakt.

 

Zijn de strijders voor gender-neutraliteit zelf karakterologisch zo zwak dat zij door reclames worden gebracht tot gedragingen die tegengesteld zijn aan wat ze echt willen? Je zou het bijna denken. In ieder geval gaan deze uniformiteits-bevorderaars uit van een immense kneedbaarheid van de menselijke geest, ja tot aan het menselijk lichaam toe. Alle mannelijkheid of vrouwelijkheid zou daaruit blijkbaar moeten worden gebannen. Dit is een vorm van terreur die tegen de menselijke natuur in gaat, en die in het verleden alleen door afgrijselijke onderdrukking kon worden opgelegd. En dan nog werd dit door mensen nooit verinnerlijkt.

 

In communistisch China werden mensen, voor zover ze niet werden gedood, tot rond 1980 gedwongen Mao-pakken te dragen. Toen dat niet meer hoefde haastten veel vrouwen zich in een ‘kapitalistische’ jurk. Maar misschien was het Mao-pak nog te ‘mannelijk’. Zijn de gender-neutrale kruisridders pas echt tevreden wanneer iedereen, man en vrouw, over zo’n eenheidspak ook nog eens een boerka draagt? Met een combinatie van een meer ‘mannelijk’ en een meer ‘vrouwelijk’ kledingstuk, zó dat verzekerd is het geslacht van degene die daaronder zit niet op het oog is vast te stellen.

 

Een combi van Maoïstisch China met Saoedi-Arabië; voor liefhebbers van gender-neutraliteit wellicht een droom, voor de meeste mensen een schrikbeeld. Bij bevrijding denk ik niet aan iemand die tot een geslachtsloos wezen is gereduceerd, maar eerder aan het dappere Saoedische meisje dat gekleed in een mini-rok in haar land over straat ging. Zij was bereid een zware straf (die in haar geval gelukkig uitbleef) te riskeren voor haar vrouwelijke kleedwijze. Laat iedereen toch gewoon zijn wie hij of zij zelf wil zijn. Wie zich niet tot een van beide geslachten rekent, zal ermee moeten leren leven dat de overgrote meerderheid zich wel (onder andere) op die manier identificeert. Gegroet, dames en heren.

 

Patrick van Schie is historicus en directeur van de TeldersStichting. Deze column is eveneens verschenen op de website van het Dagblad Trouw.

Jouw reactie...

    Georg Kellersmann

    26 augustus 2017

    Wat een goed artikel Patrick. Ook bij mij kwam de gedachte op dat vooral de ‘transgenders’ of, waarom niet Nederlands, trans-sexuelen zich liever juist wel als dame of heer laten aanspreken. En nu is die golf van ontmenselijking ook in Nederland doorgedrongen. Het staat natuurlijk een ieder vrij om er al dan niet aan mee te doen en persoonlijk zal ik er dan ook stellig niet aan meedoen. Maar wat, zo dacht ik, moeten we met al die sport-evenementen. Was voorheen voetbal gewoon voetbal, nu het Nederlandse vrouwenteam wereldkampioen is geworden en het damesvoetbal meer in de belangstelling is gekomen rijst de prangende vraag of we met al die sporten wel zomaar door kunnen gaan. Nagenoeg alle sporten maken onderscheid in wedstrijden voor vrouwen en wedstrijden voor mannen. Voor dat grote probleem bestaat maar één oplossing: weg met de sporten die dat onderscheid mak